تا پایان این مقاله با ما همراه باشید تا به پاسخ درستی از این سوال که آیا حافظ عارف بوده یا شاعر برسیم. همچنین میتوانید با پیوستن به ما میتوانید به گزیده اشعارحافظ نیز دسترسی داشته باشید و از آن لذت ببرید …

حافظ را غالباً عارف می نامند . کاربرد این اصطلاح بستگی به این دارد که منظور از آن چیست.  در واقع عارف به معنای فردی با خرد و بصیرت، وسعت اندیش و فهم است که به تأمل در سرنوشت انسان، گذرا بودن زندگی، و بیهودگی دغدغه های دنیوی ما می پردازد. از سوی دیگر، اگر مراد از عارف يعنى كسى كه به نظريه و عمل عرفان معتقد و وابسته به يكى از مسلك يا حلقه مرشد صوفيه ( پير )  باشد که اجازه می دهد زلالی ذهن او با تفکر غیرمنطقی برخی از صوفیان و اعتقاد آنها به اعمال معجزه آسا منسوب به اولیای خود مبهم شود، پس این لقب اشتباه است. در حالی که روشن است که حافظ عارفان مخلص، خودپسند و خداپسند را از عارفان دروغین متمایز می کند، او به هیچ مکتب صوفیانه تعلق ندارد، بلکه ترجیح می دهد کاملاً آزاد و مستقل از هر گونه وابستگی باشد. او مردی با حساسیت های معمولی است و اشتهای بی چون و چرای زیبایی ها و لذت های زندگی دارد. او با غزلیات خود به تعدادی از حامیان خدمت می کند. او مشتاق است که وسایل مادی لازم را در اختیار داشته باشد تا بتواند از زندگی خوب و آراسته به موسیقی و گردش و مهمانی با دوستان و لذت بردن از خدمات ساقی برخوردار شود. اشتباه گرفتن فقدان تعصب حافظ، جهان بینی گسترده و تعمق متفکرانه و اخلاقی حافظ با «عرفان» به معنای برداشت ذهنی از شعر اوست.

لازم به ذکر است که در زمان حافظ، فضای فرهنگی ایرانی آنچنان از بیان اندیشه های عرفانی اشباع شده بود که دوری از آنها برای کسی تقریباً غیر ممکن بود. اگرچه منتقدان مدرنی که درباره حافظ اظهار نظر کرده اند اذعان داشته اند که بسیاری از سطرهای شعر او درباره معشوق، ساقی است. این ممکن است اعتباری پدیدارشناختی داشته باشد و منعکس کننده سیر تحول تاریخی تصویر حافظ در ذهن خوانندگانش باشد و برخی نیزدر میان اشعار حافظ ممکن است به دنبال برقراری تعامل بین متن او و مخاطبانش باشد. اما اگر به دنبال یافتن آنچه که حافظ واقعاً فکر کرده و گفته است باشیم، باید به مطالعه دقیق او تکیه کنیم. دیوان بدون پیش داوری، ساختن قدیس و عارف از او، به جای شاعری عالی و واقعاً بزرگ، به معنای نادیده گرفتن شفافیت زبان او و شفافیت لفظ اوست.

جذابیت حافظ فوق العاده بوده است. او عمیقاً بر میزبان بعدی غزل نویسان تأثیر گذاشت. چهره هایی که او در اشعار خود به آنها حمله می کرد یا از آنها تجلیل می کرد، سهام رایج غزل فارسی شد. هجو به زاهد ، شیخ، واعظ و سایر منافقان، غزل پس از حافظ را با مضامین و نقوشی که تا امروز ادامه داشته است، هر چند پس از شعر نوگرایانه نیما و پیروانش، با قدرتی کاسته شده به دست آورد. اما جذابیت و محبوبیت خود حافظ در تمام تحولات بعدی باقی مانده است.

26 می 2022 15 views 0
نظرات
کئوموزیک